ΥΠΕΡΥΘΡΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

                                                             ΥΠΕΡΥΘΡΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Ανάμεσα στις διάφορες τεχνικές φιλτραρίσματος της οπτικής πληροφορίας ξεχωρίζουν κυρίως, το πολωτικό φίλτρο, τα ψυχρά/θερμά φίλτρα καθώς επίσης και το υπέρυθρο. Το υπέρυθρο επιτρέπει τη διέλευση φωτός από το φάσμα του βαθιού κόκκινου στο ορατό καθως επίσης και ακτινοβολίας οριακά πέρα από το ορατό κόκκινο. Τέτοιου είδους ακτινοβολία εκπέμπουν όλα τα σώματα και ιδιαίτερα αυτά που απορροφούν φως και "αντανακλούν" κάποια θερμότητα. Προκειμένου να αιχμαλωτίσουμε αυτή την ακτινοβολία υπάρχουν διαθέσιμα ειδικά υπέρυθρα φίλτρα του εμπορίου τα οποία καταγράφουν διάφορες ζώνες του υπέρυθρου απο το βαθύ κόκκινο μέχρι το θερμικό (IR thermal). Επίσης κυκλοφορούν και φιλμς τα οποία έχουν επιστρωση ευαίσθητη στην καταγραφή του υπερυθρου. Στην δική μας περίπτωση θα ασχοληθούμε μόνο με τη ζώνη του βαθιού κόκκινου ή αλλιως το εγγύς υπέρυθρο, που αφορά και την συμβατική φωτογραφία καθώς το θερμικό υπέρυθρο έχει ως επι το πλείστον βιομηχανικές-ερευνητικές εφαρμογες. 

Μια οικονομική κι ευφάνταστη εναλλακτική του υπέρυθρου φίλτρου ή/και του υπέρθυρου φιλμ είναι η χρήση του εσωτερικού δισκετών. Αυτό το σκουρόχρωμο ημιδιαφανές υλικό έχει την ιδιοτητα να μιμείται τα φίλτρα υπερύθρου για καλλιτεχνική φωτογραφία. Η λειτουργία του βασίζεται στο μπλοκάρισμα μεγάλου μέρους της ορατής ακτινοβολίας που επιτρέπει κυρίως τη διέλευση μηκών κύματος απο το εγγύς υπέρυθρο. Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας λήψης περιλαμβάνει κυρίως σκουρόχρωμες αποχρώσεις του καφέ και βαθιού κόκκινου αναλογα με τις συνθήκες της έκθεσης. Οπως γίνεται αντιληπτό η λήψη φωτογραφίας με χρήση του παραπάνω αυτοσχέδιου φίλτρου απαιτεί μεγάλους χρόνους ταχύτητας και αρκετά κλειστό διάφραγμα για την αποτροπή  της επίδρασης φωτός εκτός του εγγύς υπέρυθρου και βεβαίως τη χρήση τρίποδα. Οδηγίες για το πώς μπορεί να εφαρμοστει το παραπάνω αυτοσχέδιο φίλτρο στη μηχανή σας θα βρείτε εδω:  

http://www.brighthub.com/multimedia/photography/articles/43805.aspx

                         Εικόνα 1: Το φάσμα του φωτός από το υπεριώδες (ulraviolet) μέχρι το εγγύς υπέρυθρο (near infra-red). Στο μέσον είναι το ορατό φάσμα. Μετά τα 1000 nm  περίπου ορίζεται το θερμικό υπέρυθρο (IR thermal), Πηγή: hirise.lpl.arizona.edu 

Συνήθως το φίλτρο υπερύθρου χρησιμοποιείται για να δώσει ένα ονειρικό (χνουδωτό) τόνο σε μια φωτογραφία με βλάστηση παραδείγματος χάριν.

Μία ενδιαφέρουσα εφαρμογή του φίλτρου που  θα παρουσιάσουμε παρακάτω είναι η φωτογράφιση διαμέσου νερού. Το ορατό φως απορροφάται σύντομα 

από το νερό αυξανόμενου του βάθους, που έχει σαν αποτέλεσμα την επικράτηση των πιο διείσδυτικών ακτινοβολιών όπως το πράσινο και το μπλε

στα βάθη πάνω από 10 μετρα. 

Εικονα 2: Περιληπτικό διάγραμμα απορρόφησης του ορατού φάσματος αναλόγως του βάθους. Πηγή: http://www.seafriends.org.nz/index.htm

Ωστόσο τα πολύ ρηχά τμήματα του πυθμένα ενός ποταμού ή μιας παραλίας αντανακλούν διάφορα μήκη κύματος 

και φυσικά το εγγύς υπέρυθρο. Οπως αναμένεται, διαφορετικά κομμάτια πυθμένα θα αντανακλούν και διαφορετικά το υπέρυθρο. 

Στις παρακάτω εικόνες έχει γίνει φωτογράφιση με υπέρυθρο φίλτρο 

Α) του πυθμένα μέχρι 2 μέτρα βάθος, στην παραλία Χιλιαδού στην Εύβοια όπου παρά τους αφρούς από τον έντονο κυματισμο

το υπέρυθρο φίλτρο επέτρεψε την καταγραφή μόνο ορισμένων τμημάτων του αμμω-χαλικώδους πυθμένα, χωρίς δευτερεύουσες αντανακλάσεις και θόρυβο.

  

Β) του πυθμένα μέχρι 1 μέτρο βάθος στην ακτή του Αγίου Κοσμά (Αττική) μπροστά απο την πίστα καρτ. Η φωτογραφία παρόλο που είναι ανεστίαστη 

καταγράφει μέρος του βραχώδους πυθμένα χωρίς διαθλάσεις και αντικατοπτρισμούς της επιφάνειας. 

Το πείραμα βρίσκεται σε εξέλιξη και σύντομα θα έχουμε ευκρινείς φωτογραφίες απο διάφορες παραλίες με ποικιλία επιφάνειας πυθμένα. 

ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΑ - φωτογραφία χωρίς μηχανή -

   Η ιδέα του φωτογράμματος εμπνέει αρκετές φορές τον επίδοξο φωτογράφο του σκοτεινού θαλάμου κι ενίοτε οδηγεί σε ιδιαιτέρως ενδιαφέροντα αποτελέσματα.

Η βασική ιδέα είναι ότι εάν πάνω στο φωτοευαίσθητο χαρτί τοποθετηθεί κάποιο αντικείμενο και στη συνέχεια εκφωτίσουμε το χαρτί θα πάρουμε σαν αποτέλεσμα μια φωτογραφία με το περίγραμμα και την προβολή της πλευράς του αντικειμένου που ακουμπά το χαρτί. Αυτό προκύπτει επειδή το αντικείμενο δρα σαν μονωτής του φωτός κι αφήνει πάνω στο χαρτί ένα λευκό ή σχεδόν λευκό φόντο. Αυτή η διαδικασία θυμίζει τη μέθοδο contact δηλαδή την τύπωση σε φωτογραφικό χαρτί εξ’ επαφής, με την οποία δημιουργούμε ένα index  των αρνητικών που θέλουμε να τυπώσουμε σε μεγέθυνση.

Ωστόσο η χρήση πλήρως αδιαφανών αντικειμένων δημιουργεί εικόνες που περιέχουν τελείως λευκό και τελείως μαύρο, στερώντας έτσι την ποικιλία αποχρώσεων ή καλύτερα διαβαθμίσεων του γκρι ώστε να πετύχουμε ένα οπτικά κι αισθητικά όμορφο αποτέλεσμα.

Η ανάγκη για τη δημιουργία καλαίσθητων φωτογραφιών με τη μέθοδο του φωτογράμματος οδηγεί σε έκρηξη συλλογισμών:

Αντί για φιλμ θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω «κάτι» παρόμοιο και να έχω ένα σωστά διαβαθμισμένο φωτογραφικό αποτέλεσμα? Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα πρέπει να ορίσουμε πρώτα τα χαρακτηριστικά του φιλμ. Επομένως μπορούμε να πούμε ότι το φιλμ είναι ένα κομμάτι διαφανές έως αδιαφανές (δηλαδή ημιπερατό από το φως) πολύ λεπτό πλαστικό με μια μικρογραφία θέματος που έχουμε απαθανατίσει κατά τη λήψη π.χ.,  από πορτραίτο μέχρι τοπίο και πάει λέγοντας. Αυτό σημαίνει ότι εκτός από το ότι είναι ημιπερατό από το φως, το φιλμ διαθέτει και κάποιες λεπτομέρειες σύμφωνα με κάποια μοτίβα (γραμμές, σχήματα, υφές).

Άρα,

Θα μπορούσα να εκτυπώσω κάτι που (όπως το αρνητικό φιλμ με τις όμορφες λήψεις μου) να είναι ημιπερατό από το φως και να περικλείει λεπτομέρειες σε κάποιο μοτίβο? Κι αν ναι, τι αποτέλεσμα θα πάρω?  

 

Ιδού οι απαντήσεις!

 

Τυπώνοντας τα παρακάτω αντικείμενα εξ’ επαφής πετυχαίνουμε τη δημιουργία ευφάνταστων φωτογράμματων με πλήρεις λεπτομέρειες και μια τεράστια γκάμα υφών και μοτίβων παρμένα από τη φύση.  

1.     Πούπουλο 

2.     Φύλλο τριανταφυλλιάς

3.     Τσόφλι αυγού 

 

Depth of Field